श्रीलंकाका मानिसहरु बाँच्नका लागि अहिले कटहरको फलको सहारा लिदै

२८ असार, जनकपुरधाम । महँगी तथा आर्थिक संकटसँग जुधिरेको श्रीलंकाका मानिसहरुका लागि कटहरको फल अहिले निकै ठूलो सहारा सावित भैरहेको छ ।

दैनिक ज्याला मजदुरी गरेर जीवन गुजारा गरिरहेका तीन बच्चाका पिता करुप्पइया कुमारका अनुसार कटहरले उनीजस्ता लाखौं मानिसहरुलाई भोकमरीले मर्नबाट जोगाइरहेको छ । उनी भन्छन्, ‘कटहरले हामीजस्ता लाखौं मानिसहरुलाई जिवितै राखेको छ । यसले हामीलाई भोकमरीबाट बँचाएको छ ।’

कुनै समय कामै नलाग्ने सम्झिएको र कसैले भाउ नै नदिने यो फल अहिले त्यहाँका मानिसहरुको प्राण धान्नका लागि ठूलो सहारा बनिरहेको छ । बजारमा अहिले एक केजी कटहर स्थानीय मुद्रामा २० रुपैयाँ पर्दछ । ४० वर्षीय करुप्पइया भन्छन्, ‘यो आर्थिक संकटभन्दा पहिले जसले पनि भात वा रोटी किनेर खान सक्ने हैसियतमा थिए । तर अहिले खाद्य पदार्थ महँगो भएका कारण धेरै मानिसहरु दिनहुँ कटहर नै खाएर गुजारिरहेका छन् ।’

आम्दानीको ७० प्रतिशत खानेकुरामा खर्च

नदिका परेरा

श्रीलंकामा अहिले करिब आधा मानिसहरू खानेकुराको अभावसँग जुधिरहेका छन् र उनीहरुको आम्दानीको ७० प्रतिशतभन्दा धेरै रकम खानेकुरामै खर्च भैरहेको छ ।

तीन सन्तानकी आमा नदिका परेरा भन्छिन्, ‘यसअघि हामीले दिनमा तीन पटक खाने गरेकोमा अहिले घटाएर २ पटकमा झारेका छौं । अघिल्लो वर्षसम्म १२ केजीको खाना पकाउने ग्यासको सिलिण्डरको भाउ पाँच डलर थियो ।’

तर सिलिन्डरको भाउ दोब्बर भएपछि अहिले उनले दाउराको आगो बालेर खाना पकाउँछिन् ।

सन् २०२२ मा इतिहासकै सबैभन्दा चरम वित्तीय संकट बेहोरेसँगै श्रीलंकामा मानिसहरुको आम्दानी घटेको छ र खाद्य पदार्थको मूल्यवृद्धि उच्च भएको छ ।

केही महिनादेखि लगातार भैरहेको विद्युत कटौती तथा इन्धनको अभावबाट आजित भएका मानिसहरुले गत वर्षको जुलाइमा तत्कालीन राष्ट्रपति गोटाबाया राजपक्षेको सरकारी निवास नै कब्जा गरेका थिए र राष्ट्रपति भाग्नुपरेको थियो ।

तर त्यसपछि त्यहाँको सरकार अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषसँग आर्थिक संकट टार्नका लागि आर्थिक सहायता अर्थात् बेलआउट प्राप्त गर्न सफल भयो । त्यसपछि पनि श्रीलंकामा गरिबीको दर दोब्बर बनिसकेको छ ।

आफ्ना पति तथा बच्चाहरुसँगै नदिका राजधानी कोलम्बोमा दुईवटा बेडरुम भएको घरमा बस्दछिन् । उनी क्यारेमबोर्डको राष्ट्रिय प्रतियोगिताकी पूर्व उपच्याम्पियन पनि हुन् । तर अहिले उनी चरम आर्थिक अभावबाट गुज्रिरहेकी छिन् ।

क्यारेम एसियामा लोकप्रिय खेल हो । तर विद्यमान अवस्थामा रेफ्रीको पेसा ठप्प छ । त्यसैले कमाइ पनि बन्द भएको छ । परिवार पाल्ने आम्दानीका लागि उनका पतिले भाडाको ट्याक्सी चलाउने गरेका छन् ।

उनी भन्छिन्, ‘मूल्य ६ गुणा बढेका कारण हामीले मासु र अण्डा किन्न छाडिसक्यौं । बसभाडा महँगिएका कारण पैसा तिर्न नसकेर बच्चाहरुलाई पनि नियमित स्कुल पठाउन सकिएको छैन ।’

कुनै दिन विजुली र ग्याँस सस्तो होस् भनेर उनी प्रार्थना गर्ने गरेकी छिन् ।

यद्यपि श्रीलंकामा पछिल्लो समयमा महँगीको दर निकै कम भएकेा छ । फेब्रुअरीमा मुद्रास्फीति ५४ प्रतिशत रहेकोमा जुन महिनामा घटेर १२ प्रतिशत कायम भएको छ । तथापि मूल्यवृद्धिमा लगाम लगाउनका लागि सरकारले संघर्ष गरिरहनु परेको छ ।

ग्रामीण जनताका समस्या

करुप्पइया कुमार

रबर तथा चियाका हरियो बगानले भरिएका पहाडहरुको बीचमा अवस्थित रत्नपुरा शहर कोलम्बोदेखि १६० किलोमिटर दक्षिणमा रहेको छ ।

आफ्नो जीविका चलाउनका लागि करुप्पइया कुमार नरिवलका रुपमा चढ्छन् । एउटा रुखमा चढेर नरिवल टिपेबापत उनले २ सय श्रीलंकाली रुपैयाँ कमाउँछन् ।

उनी पत्नी रबरको ट्यापिंग गर्ने काम गर्दछिन् । त्यसका लागि उनले रबरको रुखमा नाली जस्तै घाउ बनाएर रबरको दूध निकाल्ने जुक्ति लगाउनु पर्दछ । तर वर्षात सुरु भएका कारण उनको त्यो काम पनि अहिले बन्द छ।

नरिवलको रुखमा चढ्ने आफ्नो कामको जोखिमका बारेमा कुमार भन्छन्, ‘भलै वर्षा किन नहोस् आफ्नो परिवारको हातमुख जोर्नका लागि मलाई झरी परेको बेला समेत घरमै बसेर र रुखमा नचढेर पुग्दैन ।

रत्नपुरा नजिकै रहेको पलेंडा गाउँमा करिब डेढसय परिवार बस्दछन् जसमा धेरैजसो किसान तथा मजदुर छन् ।

त्यहाँस्थित एउटा सरकारी प्राथमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक तथा शिक्षकहरुले विद्यार्थीहरुको सरीरको तौल नापिरहेका छन् । प्रधानाध्यापक वजीर जहिरका अनुसार त्यहाँका अधिकांस बच्चाहरु गतवर्षको आर्थिक संकटसँगै गरिबीको रेखामुनि पुगेका परिवारबाट आएका हुन् । त्यसैले स्कुलले बच्चाहरुलाई खाने कुरा दिन सुरु गरेको छ । सुरुमा स्कुलको खाजामा हप्तामा २ वटा अण्डा समेत दिने गरिएकोमा मूल्यवृद्धि भएका कारण हाल हप्तामा एउटा अण्डा दिने गरिएको छ ।

उनका अनुसार स्कुलमा पढ्ने आधाजसो बालबालिकाहरु कम तौल भएका अर्थात् कुपोषित छन् । श्रीलंकामा विगत एक वर्षभन्दा अगाडिदेखि जारी आर्थिक संकटका कारण जनताको स्वास्थ्य स्थिति पनि नराम्रोसँग प्रभावित भएको छ ।

श्रीलंकामा कुल २ करोड २० लाख जनसंख्यालाई नि:शुल्क स्वास्थ्य सुविधा उपलब्ध हुन्छ । श्रीलंकाले आफ्नो आवश्यकताको करिब ८० प्रतिशत औषधि आयात गर्दछ । त्यसैले आर्थिक संकटका कारण औषधि आयात हुन नसक्दा अत्यावश्यक औषधिको समेत चरम हाहाकार मच्चिएको छ ।

श्रीलंकाको क्याण्डीका राजनीतिशास्त्री ७५ वर्षीय प्राध्यापक मोआ डि जोयसा यसबाट प्रत्यक्ष रुपमा प्रभावित भए । आफ्नो फोक्सोको रोग फाइब्रोसिसको उपचारका लागि उनले भारतबाट औषधि खरीद गर्न संघर्ष गर्नुपर्यो । जसका कारण नौ महिनाअघि उनको मृत्यु भयो ।

उनकी पत्नी मालिनी भन्छिन्, ‘उनी यस्तो अवस्थाबाट हतास थिए तथापि आफ्नो किताब लेखन गरिरहेकै थिए । आफ्नो अवस्थामा सहज सुधार नभएको कारण उनलाई आफू मर्छु भन्ने लागिरहेको थियो । यद्यपि यदि अवस्था सामान्य रहेको भए अन्तिम समयका केही महिनाहरु कम तनावपूर्ण बन्न सक्दथे । उनको मृत्युपछि भारी ऋण चुक्ता गर्नका लागि हामीले निकै संघर्ष गर्नुपर्‍यो ।

कोलम्बोस्थित एकमात्र विशेषज्ञ क्यान्सर अस्पतालभित्र समेत यो पीडा प्रष्टरुपमा देखिन्छ । यो अस्पतालभित्र रहेकी स्तन क्यान्सरकप् बिरामी ४८ वर्षीया रमानी अशोका र उनका पति आगामी महिना हुने तय भएको दोस्रो चरणको किमोथेरापीलाई लिएर अन्योलग्रस्त छन् ।

रमानी भन्छिन्, ‘यहाँ अहिलेसम्म अस्पतालको तर्फबाट नि:शुल्क रुपमा औषधि प्राप्त हुन्थ्यो । यहाँसम्म यात्रा गरेर आउनु नै अहिले निकै महंगो भैसकेको छ । अझ त्यसमा पनि हामीले अब औषधि समेत आफै खरीद गर्नुपर्दछ, किनकि अस्पतालसँग औषधि उपलब्ध छैन ।’

श्रीलंकाली स्वास्थ्य मन्त्री रामबुवेलाले आफू महँगो औषधि तथा त्यसको अभावका बारेमा जानकार रहेको भन्दै तर तत्कालै यो समस्याको पूर्णरुपमा समाधान गर्न भने नसकिने बताएका छन् ।

बीबीसीबाट

Related posts:

रोजगारीका लागि बिदेश पठाइदिने भन्दै ३०० जनाभन्दा बढीलाई ठगी गरेको आरोपमा ३ जना पक्राउ
पेडामा नशालु पदार्थ मिसाई बेहोस बनाएर बलात्कार गरेको आरोपीले गरे प्रहरीसमक्ष आत्मसमर्पण
कर्णाली नदीमाथिको झोलुंगे पुलमा फसेका खच्चडको उद्धार सुरु
नवनियुक्त मुख्यमन्त्री सतिश सिंहले १४ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन गरे
जनमतका सतिश सिंहलाई मधेशको मुख्यमन्त्रीमा नियुक्त गर्न प्रदेश प्रमुख समक्ष दावी पेश
जनमत पार्टीले सतिश सिंहलाई मधेश प्रदेशको मुख्यमन्त्रीको उम्मेदवार बनाउने
मधेशका मुख्यमन्त्री यादव आज बिश्वासको मत लिदै
भारतको लोक सभा निर्वाचनको मत गणना हुँदै
मधेशमा नयाँ सरकार गठनबारे छलफल
नापी र मालपोत कार्यालयमा तालाबन्दी गर्न गएकामाथि अश्रुग्याँस प्रहार, ४ जना घाइते
काठमाडौं महानगरपालिकामा २५८ जना नगर प्रहरी जवानको आवेदन माग
चुरे संरक्षणका नाममा करिब १५ अर्ब रुपैयाँ खर्च भएपनि चुरे आसपास खानेपानीको हाहाकार
मधेश प्रदेशमा सबैभन्दा बढी बेरुजु, करीब २ अर्बको बेरुजु
जनकपुरका बिद्यालयहरु पाँच दिनका लागि बन्द रहने
अत्यधिक गर्मीको कारण रौतहटको सामुदायिक तथा संस्थागत विद्यालयमा बिदा
गणतन्त्र दिवसको अवसरमा जनमत पार्टीले नौलो गणतन्त्र आन्दोलन घोषणा गर्दै
तेस्रो पटक म्याद थपका लागि आज सिरोहियालाई अदालतमा पेश गरिने
पोखरीमा डुबेर २ बालकको मृत्यु
जीबी राईको राहदानी रद्द गर्न मिल्दैन: राहदानी विभाग
क्रसर उद्योगमा मेसिनको फित्तामा च्यापिएको अवस्थामा शव फेला, हत्याको आशंका
शैक्षिक सुधारका बिषयमा पालिकाको चासो, सम्बन्धित पक्षसँग छलफल
दोहोरो नागरिकता आरोपमा पक्राउ परेका सिरोहिया धनुषा प्रहरीको हिरासतमा
पशुपतिनाथको मन्दिरमा चढाइएको भेटी गन्ने क्रममा चोरी गर्ने ८ जना पक्राउ
कोशी, मधेश र बाग्मती प्रदेशमा भारी वर्षाको सम्भावना
‘गुणस्तरीय शिक्षाको आधार, ईसीडी शिक्षामा सुधार’ भन्ने नाराका साथ एकल प्रदर्शन
राजेन्द्र महतोको को पार्टीले आन्दोलन गर्ने
आगामी ४ दिनसम्म देशभर अत्यधिक गर्मी बढ्ने, तराई मधेशमा लु चल्ने सम्भावना
ब्रोकर कमिसन घट्यो, यस्तो छ सेयर कारोबारमा लाग्ने नयाँ कमिसन दर
उपप्रधान तथा स्वास्थ्य मन्त्री उपेन्द्र यादवले दिए राजीनामा
बैंकको गार्डको हत्या गरेको आरोपमा एक जना पक्राउ
खाजा खान जाम भनेर ललाइफकाई बियरसमेत खुवाएर सामुहिक बलात्कार गर्ने ३ जना पक्राउ
ठूलो संख्यामा प्रहरी निरीक्षक (इन्सपेक्टर)हरूको सरुवा (सूचीसहित)
औषधि विना पनि रक्तचाप नियन्त्रण गर्न सकिन्छ ?
श्रीमान बैदेशिक रोजगारीमा, श्रीमतीको शव होटलको कोठामा झुण्डिएको अवस्थामा फेला
नेपाली नोटमा नयाँ नक्सा राख्ने नेपाल सरकारको निर्णयमा भारतको असन्तुष्टि
नेपाल पत्रकार महासंघको निर्वाचन जेठ १९ मा, सदस्यता शुद्धिकरण बैशाख मसान्तमै हुने
आगलागीमा परी एक दम्पतीको मृत्यु
धनुषाको नगराइनमा सोमबार मृत फेला परेका युवक भारतिय रहेको खुलासा
२५ हजार भन्दा बढी शिक्षकको जागिर गुम्यो, ब्याजसहित तलब फिर्ता गर्नुपर्ने
नक्कली लाइसेन्स जारी गर्ने यातायात विभागका इञ्जिनियर पक्राउ
कतारका राजाको सुरक्षा नेपाली सेनाले गर्ने
कतारका राजा भोली नेपाल भ्रमणमा आउदै, भोलि मंगलबार सार्वजनिक बिदा
रामकुमार शर्मा जसपामा प्रवेश गर्दै
ईरान माथि ईजरायलको मिसाईल आक्रमण
आजदेखि बालबालिकालाई भिटामिन ए खुवाइँदै
दोहोरो भिडन्तमा २९ जना माओवादी मारिएको भारतिय प्रहरीको दाबी
५ वर्षमुनिका बालबालिकालाई भिटामिन ए र जुकाको औषधि खुवाईने
मधेश प्रदेशका मुख्यमन्त्रीले आज विश्वासको मत लिँदै
वैवाहिक बलात्कारमा दोषी साबित भएका पूर्वन्यायाधीश गिरी थुनामा
जनकपुरधामसहित मिथिलाञ्चल क्षेत्रमा आज चैती छठ पर्व मनाइँदै
नेपाल भारत बिचको सम्बन्ध अतुलनीय : मुख्यमन्त्री यादव
मै ईस क्षेत्रका दादा हुँ भन्दै पटक पटक अपराध गर्ने अर्जुनले गरेका थिए प्रिन्सको हत्या
गणतन्त्रको विरोधमा राप्रपाले आज काठमाडौंमा प्रदर्शन गर्दै, सुरक्षाका लागि ६ हजार प्रहरी खटाईने
मधेशको खानेपानी समस्या समाधानका लागि योजना आवश्यक : मुख्यमन्त्री यादव
आरती साह मृत्यु प्रकरणको छानबिन डीआईजी जोशी नेतृत्वको टोलीले गर्दै
कारागार किन बन्दैछ बधशाला? १० वर्षमा कारागारभित्र ६२७ कैदीबन्दीले गुमाए ज्यान
वाइडबडी विमान खरिदमा १ अर्ब ४७ करोड रुपैयाँ भ्रष्टाचार भएको दाबी, ३२ जनामाथि मुद्दा दायर
राहत सामग्री बोकेको टोलीमाथि आक्रमण, ७ जनाको मृत्यु
तलबभत्ता उपलब्ध नगराएको भन्दै आन्दोलन गर्ने मावि शिक्षक युनियनको चेतावनी
सिरियामा को हवाई हमलामा सैन्य कमाण्डरसहित ७ जनाको मृत्यु
मुख्यमन्त्री केजरीवाललाई १५ दिनका लागि हिरासतमा राख्न आदेश
महाभारतकालीन कीचक वध स्थल उत्खनन गर्दा २२०० वर्ष पुरानो भवनको संरचना भेटियो
एसईई परीक्षामा १२ बर्षका एक बालक पनि सहभागी
ई-रिक्सा चार्ज गर्ने क्रममा करेन्ट लागेर एक महिलाको मृत्यु
निजी बिद्यालयको जथाभावी शुल्क असुल्ने काम रोक्न सबै स्थानीय तहलाई मन्त्रालयको निर्देशन
मिथिला माध्यमिकी परिक्रमा आज १५औं दिन जनकपुरधाममा (भिडियो सहित)
आत्मघाती विस्फोटमा परी २१ जनाको मृत्यु
धनुषामा साथीलाई घाँटी रेटेर हत्या गर्ने २ जना पक्राउ
आउँदो बैठकमा रविमाथि छानबिन गर्न समिति गठन होस्: कांग्रेस
नेपाली कांग्रेसका भ्रातृ संगठनहरु द्धारा गृहमन्त्री लामिछाने विरुद्ध प्रदर्शन

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *