नक्कली नोटको बिगबिगी, कसरी चिन्ने सक्कली ?

१९ असोज,  काठमाडौं । दशैं पैसाको धेरै कारोबार हुने चाड हो । यो समयमा नगद कारोबार र दान दक्षिणाका लागि नगदको प्रवाह धेरै हुन्छ ।

दशैंमा दान दक्षिणा र पूजाआजाका लागि नयाँ नोटको प्रचलन छ । बजारमा भिडभाड हुन्छ र नगद कारोबार पनि बाक्लो मात्रामा हुन्छ । दशैं खर्च गर्न वा दक्षिणा दिन तयार पारिएका नयाँ नोटहरुबारे उपभोक्ता सचेत हुनुपर्छ ।

तर, नयाँ नोट बजारमा आएका बेला नै जाली नोट कारोबारीहरु सक्रिय हुन्छन् । दशैंको टीकापछि पसलहरुमा नयाँ नोट आउँछन् भने उपभोक्ताले फिर्ता पाउने नोट पनि धेरै नयाँ नै हुन्छन् ।

राष्ट्र बैंकका मुद्रा व्यवस्थापन विभागका प्रमुख रेवतीप्रसाद नेपालका अनुसार २२ अर्बभन्दा बढी नयाँ नोट बजारमा गएको छ । यस्ता नयाँ नोटमा कारोबारीहरुले जाली नोटमिसासक्ने हुन सक्ने सम्भावना धेरै हुने भएकाले उपभोक्ताहरुले ध्यान दिनुपर्छ ।

नेपाल राष्ट्र बैंककाअनुसार ठूला चाडबाडका बेला नक्कली नोटहरु भेटिन सक्छन् । नक्कली नोटको कारोबार ठूला चाडपर्व र चुनावका बेला धेरै हुने हुन्छ । यो वर्ष चुनाव पनि नजिकिएकाले जाली नोटको कारोबार बढ्ने सम्भावना बढी रहेको राष्ट्र बैंकका एक अधिकारीले बताए ।

चाडवाड तथा चुनावका बेलामा सुरक्षा अंग र राज्यको ध्यान शान्ति सुरक्षामा बढी व्यस्त हुने हुँदा यस्तो मौकामा नक्कली नोटको कारोबार गर्न सहज हुने ठानेर अपराधिक गिरोहले नक्कली नोटको कारोबार गर्न सक्ने उनी बताउँछन् ।

दशैंका बेला जतात्यतै भीड हुने भएकाले पनि नक्कली नोटको कारोबार बढी हुने गरेको डर व्यवसायीलाई पनि हुन्छ । बानेश्वरका कपडा व्यवसायी सन्तोष रौनियार नयाँनोट जाँच गरेर मात्रै लिने गरेको सुनाउँछन् ।

‘पसलमा भीड हुन्छ, राम्रोसँग नोट हेर्न फुर्सद त हुँदैन,’ उनी भन्छन्,’नयाँ नोट आयो भने कम्तीमा त्यो नक्कली हो कि भन्ने डर हुन्छ ।’

धेरै जसो नक्कली नोटहरु ठूला दरका हुन्छन् । नेपालमा नक्कली भेटिने नोटमा ५ सय र १ हजार दरका हुन् । त्यसैले दशैंमा नयाँ नोटको कारोबार र प्रयोग गर्दा सजग हुनुपर्ने राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरुको सुझाव छ ।

नक्कली नोटहरु बजारमा छरिएमा उपभोक्ता ठगिन्छन् भने अर्थतन्त्रमा नकारात्मक प्रभावहरु पर्छन् । कानुनी हिसावले जाली नोटको कारोबार गर्नु दण्डनीय हुन्छ । नक्कली नोटका कारोबारीहरुलाई ५ वर्षदेखि १० वर्षसम्म कैद र ५० हजार देखि १ लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना हुन सक्ने मुलुकी अपराध संहिताको दफा २५६ मा व्यवस्था छ ।

कसरी चिन्ने नोट ?

राष्ट्र बैंकका अनुसार नक्कली नोट र सक्कली नोटमा धेरै फरक हुने भएकाले छुट्याउन धेरै गाह्रो हुँदैन । सक्कली नोट खस्रो हुन्छ । साथै अंकहरुसमेत केही उठेका हुन्छन् । छाम्दाखेरि चिल्लो छ र अंकहरु उठेका छैनन् भने त्यो नोट नक्कली हुने सम्भावना बढी हुन्छ ।

सक्कली नोटको बीच भागमा सुरक्षा धागो हुन्छ । नोटलाई उज्यालोतिर फर्काएर हेरेमा नेपाल राष्ट्र बैंक लेखिएको पढ्न सकिन्छ । तर, नक्कली नोटमा राखिएको सुरक्षा धागोले नोटका अक्षरहरु छोपिएका हुन्छन् ।

सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा त नोट पहिचान गर्दा कुनै एक मात्र सुरक्षण विशेषतामा भर नपरी सबै सुरक्षण विशेषताहरु भए/नभएको बारे यकिन गर्नु पर्ने हुन्छ ।

नोटलाई उज्यालो प्रकाशतर्फ राखेर हेर्दा अथवा नोटको पछाडिबाट लाईट (टर्च लाइट/मोबाइलको लाइट) को माध्यमबाट नोटको उक्त स्थानमा प्रकाश प्रसारण हुँदा लालीगुँरासको आकृति स्पष्ट देखिन्छ ।

उक्त लालीगुँरासको आकृतिको पानीछाप नोटको कागजमाथिबाट पि्रन्ट नभई नोटको कागज बनाउने क्रममानै बनाइने हुँदा नोटको अग्रभाग (नोटको नम्बर, सगरमाथाको चित्र र गभर्नरको दस्तखत भएको भाग) र पृष्ठभाग -एक वटा हात्ती) भएको भाग दुवै तर्फबाट हेर्दा उत्तिकै स्पष्ट देखिन्छ ।

त्यसैगरी नेपाल राष्ट्र बैंकको संक्षिप्त रुप ‘एनआरबी’ (अंग्रेजीमा) को केही अंश नोटको अघिल्लो भागमा र उक्त एनआरबी को बाँकी अंश नोटको पछडि भागमा एकै पटक प्रिन्ट गरिएको छ ।नोटको उक्त ‘एनआरबी’ प्रिन्ट गरिएको स्थानमा सामान्य अवस्थामा हेर्दा पूरा नदेखिने तर नोटलाई उज्यालो प्रकाशतर्फ राखेर हेर्दा अथवा नोटको पछाडिबाट लाइटको माध्यमबाट उक्त स्थानमा प्रकाश प्रसारण हुँदा पूरा तथा स्पष्ट एनआरबी देखिन्छ । उक्त एनआरबी अक्षर नोटको अघिल्लो भाग र पछिल्लो भाग दुवै तर्फबाट देखिन्छ ।

सुरक्षण धागोमा ‘एनआरबी’ र उक्त ‘एनआरबी’को ऐनामा देखिने उल्टो प्रतिविम्बी रुप क्रमैसँग लहर मिलाएर लेखिएको छ । नोटलाई सामान्य रुपमा हेर्दा नोटको अग्रभागमा उक्त सुरक्षण धागोका केही अंशहरु मात्र देखिन्छ ।

नोटलाई उज्यालो प्रकाशतर्फ राखेर हेर्दा अथवा नोटको पछाडिबाट लाइटको माध्यमबाट नोटमा प्रकाश प्रसारण हुँदा नोटको पूरै चौडाइ भागमा सुरक्षण धागो रहेको देखिन्छ । उक्त सुरक्षण धागो नोटको कागजमाथिबाट पि्रन्ट नभई नोटको कागज बनाउने क्रममानै बनाइने हुँदा नोटको अग्रभाग र पृष्ठभाग दुवैतर्फबाट नोटलाई उज्यालो प्रकाशतर्फ राखेर हेर्दा नोटको पूरै चौडाइँ भागमा सुरक्षण धागो देखिन्छ ।साथै, नोटको अग्र भागमा लेखिएका वाक्यांशहरु उक्त सुरक्षण धागो रहेको स्थानमा समेत स्पष्ट पि्रन्ट भएको देखिन्छ ।

Related posts:

रोजगारीका लागि बिदेश पठाइदिने भन्दै ३०० जनाभन्दा बढीलाई ठगी गरेको आरोपमा ३ जना पक्राउ
पेडामा नशालु पदार्थ मिसाई बेहोस बनाएर बलात्कार गरेको आरोपीले गरे प्रहरीसमक्ष आत्मसमर्पण
कर्णाली नदीमाथिको झोलुंगे पुलमा फसेका खच्चडको उद्धार सुरु
नवनियुक्त मुख्यमन्त्री सतिश सिंहले १४ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन गरे
जनमतका सतिश सिंहलाई मधेशको मुख्यमन्त्रीमा नियुक्त गर्न प्रदेश प्रमुख समक्ष दावी पेश
जनमत पार्टीले सतिश सिंहलाई मधेश प्रदेशको मुख्यमन्त्रीको उम्मेदवार बनाउने
मधेशका मुख्यमन्त्री यादव आज बिश्वासको मत लिदै
भारतको लोक सभा निर्वाचनको मत गणना हुँदै
मधेशमा नयाँ सरकार गठनबारे छलफल
नापी र मालपोत कार्यालयमा तालाबन्दी गर्न गएकामाथि अश्रुग्याँस प्रहार, ४ जना घाइते
काठमाडौं महानगरपालिकामा २५८ जना नगर प्रहरी जवानको आवेदन माग
चुरे संरक्षणका नाममा करिब १५ अर्ब रुपैयाँ खर्च भएपनि चुरे आसपास खानेपानीको हाहाकार
मधेश प्रदेशमा सबैभन्दा बढी बेरुजु, करीब २ अर्बको बेरुजु
जनकपुरका बिद्यालयहरु पाँच दिनका लागि बन्द रहने
अत्यधिक गर्मीको कारण रौतहटको सामुदायिक तथा संस्थागत विद्यालयमा बिदा
गणतन्त्र दिवसको अवसरमा जनमत पार्टीले नौलो गणतन्त्र आन्दोलन घोषणा गर्दै
तेस्रो पटक म्याद थपका लागि आज सिरोहियालाई अदालतमा पेश गरिने
पोखरीमा डुबेर २ बालकको मृत्यु
जीबी राईको राहदानी रद्द गर्न मिल्दैन: राहदानी विभाग
क्रसर उद्योगमा मेसिनको फित्तामा च्यापिएको अवस्थामा शव फेला, हत्याको आशंका
शैक्षिक सुधारका बिषयमा पालिकाको चासो, सम्बन्धित पक्षसँग छलफल
दोहोरो नागरिकता आरोपमा पक्राउ परेका सिरोहिया धनुषा प्रहरीको हिरासतमा
पशुपतिनाथको मन्दिरमा चढाइएको भेटी गन्ने क्रममा चोरी गर्ने ८ जना पक्राउ
कोशी, मधेश र बाग्मती प्रदेशमा भारी वर्षाको सम्भावना
‘गुणस्तरीय शिक्षाको आधार, ईसीडी शिक्षामा सुधार’ भन्ने नाराका साथ एकल प्रदर्शन
राजेन्द्र महतोको को पार्टीले आन्दोलन गर्ने
आगामी ४ दिनसम्म देशभर अत्यधिक गर्मी बढ्ने, तराई मधेशमा लु चल्ने सम्भावना
ब्रोकर कमिसन घट्यो, यस्तो छ सेयर कारोबारमा लाग्ने नयाँ कमिसन दर
उपप्रधान तथा स्वास्थ्य मन्त्री उपेन्द्र यादवले दिए राजीनामा
बैंकको गार्डको हत्या गरेको आरोपमा एक जना पक्राउ
खाजा खान जाम भनेर ललाइफकाई बियरसमेत खुवाएर सामुहिक बलात्कार गर्ने ३ जना पक्राउ
ठूलो संख्यामा प्रहरी निरीक्षक (इन्सपेक्टर)हरूको सरुवा (सूचीसहित)
औषधि विना पनि रक्तचाप नियन्त्रण गर्न सकिन्छ ?
श्रीमान बैदेशिक रोजगारीमा, श्रीमतीको शव होटलको कोठामा झुण्डिएको अवस्थामा फेला
नेपाली नोटमा नयाँ नक्सा राख्ने नेपाल सरकारको निर्णयमा भारतको असन्तुष्टि
नेपाल पत्रकार महासंघको निर्वाचन जेठ १९ मा, सदस्यता शुद्धिकरण बैशाख मसान्तमै हुने
आगलागीमा परी एक दम्पतीको मृत्यु
धनुषाको नगराइनमा सोमबार मृत फेला परेका युवक भारतिय रहेको खुलासा
२५ हजार भन्दा बढी शिक्षकको जागिर गुम्यो, ब्याजसहित तलब फिर्ता गर्नुपर्ने
नक्कली लाइसेन्स जारी गर्ने यातायात विभागका इञ्जिनियर पक्राउ
कतारका राजाको सुरक्षा नेपाली सेनाले गर्ने
कतारका राजा भोली नेपाल भ्रमणमा आउदै, भोलि मंगलबार सार्वजनिक बिदा
रामकुमार शर्मा जसपामा प्रवेश गर्दै
ईरान माथि ईजरायलको मिसाईल आक्रमण
आजदेखि बालबालिकालाई भिटामिन ए खुवाइँदै
दोहोरो भिडन्तमा २९ जना माओवादी मारिएको भारतिय प्रहरीको दाबी
५ वर्षमुनिका बालबालिकालाई भिटामिन ए र जुकाको औषधि खुवाईने
मधेश प्रदेशका मुख्यमन्त्रीले आज विश्वासको मत लिँदै
वैवाहिक बलात्कारमा दोषी साबित भएका पूर्वन्यायाधीश गिरी थुनामा
जनकपुरधामसहित मिथिलाञ्चल क्षेत्रमा आज चैती छठ पर्व मनाइँदै
नेपाल भारत बिचको सम्बन्ध अतुलनीय : मुख्यमन्त्री यादव
मै ईस क्षेत्रका दादा हुँ भन्दै पटक पटक अपराध गर्ने अर्जुनले गरेका थिए प्रिन्सको हत्या
गणतन्त्रको विरोधमा राप्रपाले आज काठमाडौंमा प्रदर्शन गर्दै, सुरक्षाका लागि ६ हजार प्रहरी खटाईने
मधेशको खानेपानी समस्या समाधानका लागि योजना आवश्यक : मुख्यमन्त्री यादव
आरती साह मृत्यु प्रकरणको छानबिन डीआईजी जोशी नेतृत्वको टोलीले गर्दै
कारागार किन बन्दैछ बधशाला? १० वर्षमा कारागारभित्र ६२७ कैदीबन्दीले गुमाए ज्यान
वाइडबडी विमान खरिदमा १ अर्ब ४७ करोड रुपैयाँ भ्रष्टाचार भएको दाबी, ३२ जनामाथि मुद्दा दायर
राहत सामग्री बोकेको टोलीमाथि आक्रमण, ७ जनाको मृत्यु
तलबभत्ता उपलब्ध नगराएको भन्दै आन्दोलन गर्ने मावि शिक्षक युनियनको चेतावनी
सिरियामा को हवाई हमलामा सैन्य कमाण्डरसहित ७ जनाको मृत्यु
मुख्यमन्त्री केजरीवाललाई १५ दिनका लागि हिरासतमा राख्न आदेश
महाभारतकालीन कीचक वध स्थल उत्खनन गर्दा २२०० वर्ष पुरानो भवनको संरचना भेटियो
एसईई परीक्षामा १२ बर्षका एक बालक पनि सहभागी
ई-रिक्सा चार्ज गर्ने क्रममा करेन्ट लागेर एक महिलाको मृत्यु
निजी बिद्यालयको जथाभावी शुल्क असुल्ने काम रोक्न सबै स्थानीय तहलाई मन्त्रालयको निर्देशन
मिथिला माध्यमिकी परिक्रमा आज १५औं दिन जनकपुरधाममा (भिडियो सहित)
आत्मघाती विस्फोटमा परी २१ जनाको मृत्यु
धनुषामा साथीलाई घाँटी रेटेर हत्या गर्ने २ जना पक्राउ
आउँदो बैठकमा रविमाथि छानबिन गर्न समिति गठन होस्: कांग्रेस
नेपाली कांग्रेसका भ्रातृ संगठनहरु द्धारा गृहमन्त्री लामिछाने विरुद्ध प्रदर्शन

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *